اهميت
نويسنده: دکتر ترى بالسون و دکتر ريچارد مورفى منبع : روزنامه اطلاعات
مترجم: فريبا فرشا
کارشناسان ميگويند: «فوايد شادى و شوخ طبعى را هرگز دست کم نگيريد.»
سالهاى سال است که نشريه ريدرز دايجست به خوانندگان خود ميگويد: «خنده بر هر درد بيدرمان دواست.»
براساس تحقيقات نشريه انجمن پزشکى آمريکا، اين موضوع کاملاً حقيقت دارد. دکتر «دونالد دبليو بلک»، در يکى از شمارههاى اين نشريه مينويسد: «خنديدن باعث حفظ تعادل بدن و تحريک گردش خون ميشود. خلاصه اينکه، خنديدن با خود سلامت و شادمانى را به همراه ميآورد.»
ما همگى ميخنديم، اما معمولاً به تأثير خارقالعاده خنديدن روى بدن خود فکر نکردهايم. خنديدن معمولاً از صورت و با يک لبخند شروع ميشود که ماهيچههاى دهان، بينى، گونهها و ماهيچههاى اطراف چشم ما را به ورزش وا خواهد داشت.
در خندههاى بلند و پرهيجان مثل قهقهه يا خندههايى که آدم را رودهبر ميکند ديافراگم، ماهيچههاى شکمى و ششها درگير ميشوند. شما ميتوانيد آنقدر بخنديد که به گريه بيفتيد و خون به صورت شما هجوم بياورد و به شما ظاهرى گلگون و حاکى از سلامتى دهد. با خنديدن، ضربان قلب افزايش مييابد و هيپوتالاموس، غده هيپوفيز و غدد فوق کليوى تحريک ميشوند.
همچنين خنده و خنديدن:
ـ محرکى قوى براى توليد اندورفين است. اندورفين آن دسته از ترشحات مرموزى است که به ما قدرت تحمل درد ميدهند.
ـ سيستم ايمنى را تقويت ميکند. مطالعات نشان ميدهند مردمى که زياد ميخندند ايمونوگلوبين بيشترى دارند، ايمونوگلوبين مدافع بدن ما در مقابل عفونتهاى تنفسى است.
ـ ضربان قلب را افزايش ميدهد و اکسيژن بيشترى براى مغز فراهم ميکند. اين به ما کمک ميکند که به آرامش برسيم و راحتتر فکر کنيم و مهمتر از همه اينها، خنديدن به سادگى لذت بخش است.
خنديدن تأثيرات روانى سودمندى دارد. «داروين» خنده را ابزارى براى تخليه فشار عصبى اضافى يا هيجانات روحى ميداند که تخليه نشدن آنها، ايجاد مشکل ميکند.
«اصل آنتيتز» او، خنده را متضاد گريه ميشمارد، چرا که گريه علامت افسردگى است. «فرويد» نيز خنده را نوعى رها شدن از انرژى روحى و ذهنى ميداند. از نظر فرويد، خنده تأثيرى پالايشى دارد و ديده شده است که انسانها اغلب بعد از خنديدن احساس آرامش بيشترى ميکنند.
«نورمان کازينز»، نويسنده سابق روزنامه «ساتر دى ريويو»، در کتاب خود «ساختارشناسى يک مرض» گفته که چگونه توانسته است از يک ناهنجارى و ناتوانى نخاعى، با ترک بيمارستان و رفتن به يک جاى خوش آب و هوا و لذت بردن از تأثيرات روان درمانى کتابها و فيلم هاى خندهدار، رهايى بيابد.
کازينز درباره اين تجربه خود ميگويد: «من به اين کشف مهم دست پيدا کردهام که 10 دقيقه قهقهه زدن، تأثيرى مثل يک داروى مسکن دارد. خنده به من اين نيرو را ميداد تا دست کم دو ساعت بيدرد بخوابم، سرانجام من به اين نتيجه رسيدم که آنچه واقعاً مرا درمان کرد، خنديدن به زمين و زمان بود.»
«برتراند راسل» ميگويد: «خنده ارزانترين و مؤثرترين داروى اعجابانگيز است. خنده يک داروى همگانى و جهانى است.»
دکتر «پاول مکگي»، يک روانشناس اهل نيوجرسى که به مطالعه تأثيرات خنده در طول 20 سال پرداخته است، ميگويد: «ساختار ذهن آدمى روى سيستم سلامت بدن او تأثير ميگذارد.» پيام او اين است: «براى حفظ سلامتى خود مواظب شرايط روحيتان باشيد.»
روانشناسان صنعتى از مدتها پيش به اين نتيجه رسيدهاند که شوخ طبعى باعث راحتتر شدن کارها، کاهش استرس و افزايش بهرهورى، کارايى و روحيه ميشود.
در بسيارى از بيمارستانها بخشى به خنده و شوخى اختصاص داده شده است. در چهار سال گذشته، پروژه شوخ طبعى در نيويورک بودجهاى را به 125 بيمارستان، خانههاى پرستارى و ساير آژانسهاى مربوطه براى ارائه برنامههاى شادى و خندهآور تخصيص داد.
دکتر «جوئل گومان»، سرپرست پروژه شوخى و مزاح ميگويد: «خنديدن شما را از فکر و خيال آزاد ميکند. ماهيچههاى شما به استثناى ماهيچه صورت و شکم به حالت آزاد در ميآيند.»
«جويس آنيسمان سالتمن»، يک روان درمان و دستيار استاد دانشگاه در دانشگاه ايالت کنتاکى جنوبى خنده را به يک نرمش درونى تشبيه ميکندکه براى انجام آن نياز به لباس يا لوازم خاصى نداريد. او به توليد اندورفين (ماده از بين برنده درد)، اشک پاککننده چشم و گل انداختن گونهها به عنوان مزاياى خنده اشاره ميکند. اگرچه خنده يک عمل ذاتى است ـ در کودکان در پنج تا نه هفتگى به طور طبيعى اتفاق ميافتد حتى در کودکانى که نابينا يا ناشنواى مادرزاد هستند ـ اما کارشناسان به ما ميگويند که هنوز همگى ما نياز داريم تا ياد بگيريم بيشتر بخنديم.
پيرو توصيه کارشناسان، ما بايد هوشمندانه گوشهاى از زندگى خود را به شوخى و مزاح اختصاص دهيم و اطراف خود را پر کنيم از آدمهايى که زياد ميخندند و با آنها بخنديم، قصههاى خندهدار بخوانيم و فيلمهاى کمدى تماشا کنيم و بالاتر از همه اينکه به خاطر بسپاريم: زندگى خشن و توان فرسا خواهد شد اگر ما آن را جدى بگيريم!
براى درک کامل حس شوخ طبعى بهتر است فرق ميان خنديدن به خودمان، خنديدن به شرايط و خنديدن به ديگران را درک کنيم.
ـ خنديدن به خودمان احتمالاً ايمنترين نوع شوخى است، زيرا معمولاً تهديدى براى ديگران محسوب نميشود و ما را به عنوان فردى مثبت و متعادل معرفى خواهد کرد.
ـ خنديدن به شرايط نيز عموماً خطرى ندارد مگر در شرايطى که فرد يا گروهى حساس و ناراحت شوند يا جبهه بگيرند.
ـ خنديدن به ديگران کمترين ضريب امنيت و ايمنى را دارا است، زيرا ممکن است باعث بياحترامى يا بيحرمتى به طرف يا گروه مقابل شود.
پس پر واضح است که بايد از خنديدن به ديگران اجتناب کنيم، اما استثنائاتى هم وجود دارد. شوخ طبعى براى افراد معلول يک پيچيدگى ديگر دارد.
معلول شدن از هر دو جنبه فيزيکى و احساسى، تجربه دردناکى است. اغلب فرد معلول بسيار متفاوت از مردم عادى ميبيند و احساس ميکند. فرد معلول اغلب آسيب ديده است و اين معمولاً احساس خوشايندى نيست.
اساساً مردمى که دچار بحران يا تغييرى دردناک در زندگى خود ميشوند ـ مثلاً معلول شدن ـ تمايل دارند که اين تجربه را با شرايط احساسيشان تلفيق کنند. آنها نميتوانند اين تجربه دردناک را از خود دور کنند. آنها در اين واقعه آنقدر غوطهور شدهاند که اين تجربه دردناک بخشى جداناپذير از احساسات دردناک درونيشان شده است. در اين زمان، حتى حس شوخ طبعى نيز در شرايطى خاص ميتواند ساختگى و تصنعى تلقى شود.
خنده و شوخ طبعى براى کسانى که به تازگى معلول شدهاند، بسيار سخت است، اما برخى از آنان قادر به انجام اين کار هستند. اين توانايى بيشتر در افرادى مشاهده ميشود که از يک حس سالم شوخ طبعى در درجه اول برخوردارند. با اين حال، نکته مهم اين است که همه آنها اعلام کردهاند که ديدگاه مثبت و شوخطبعانه آنان باعث بهبودشان شده است.
علت امر اين است که توانايى آنها در خنديدن به خودشان و شرايط موجود، به آنها کمک ميکند که از معلوليتشان از نظر احساسى دور شوند. اين امر به آنها کمک ميکند که آن واقعه منفى را از احساسات خود جدا کنند. در نتيجه آنها ياد ميگيرند که چگونه نسبت به يک تجربه منفى، احساسات مثبت داشته باشند. در واقع اين امر مهارت با ارزشى براى همه ماست!
زمان، عامل مهم ديگرى است که به ما کمک خواهد کرد. فاصله زمانى باعث افزايش فاصله احساسى ميشود. پس هر فرد معلول با تجربه بايد قادر باشد تا شوخ طبعى و مزاح را در شرايطى پيدا کند که يک فرد تازه معلول شده هر گز نميتواند.
در اين زمينه درسهاى چندى وجود دارد. اول اينکه خنديدن به خودمان نه تنها خطرى ندارد بلکه شفابخش است و عموماً سريعترين کارى است که ميتوانيم بعد از يک رويداد دردناک انجام دهيم و بهترين کار براى سلامت ذهنى و روحى ما محسوب ميشود.
ثانياً چون کسانى که تازه قطع عضو شدهاند، معمولاً چه از نظر احساسى و چه از نظر زمانى قادر به جدا کردن خودشان از عمل جراحيشان نيستند، بازديدکنندگان از فرد قطع عضو شده، بايد آسيبپذيرى او را نسبت به شوخى درک کنند و در مورد تعريف کردن حکايتهاى خندهدار در طول ملاقاتشان حتى در مورد خودشان محتاط باشند.
ثالثاً با افزايش فاصله حسى و زمانى، راحتتر ميتوان معلوليت فرد را جدى نگرفت و با اين افراد شوخى کرد.
در نهايت کسانى از ما که معمولاً قادر به شوخى کردن نيستند، بايد بيشتر روى خودشان کار کنند. از نظر فورست گامپ «شوخ طبعى نوعى لذت است». با فکر کردن به شادمانى نميتوان به شادمانى دست يافت. پس بايد واقعاً شاد بود. فقط همين!در اينجا ده شيوه و راهکار براى افزودن شوخ طبعى به زندگيتان پيشنهاد ميکنيم:
1ـ اخمهاى خود را باز کنيد. ياد بگيريد که هميشه لبخند بزنيد و زياد بخنديد. به خاطر بسپاريد که خنده مسرى است البته بدبينى هم همين طوراست. پس ترجيح ميدهيد چه چيزى به ديگران هديه کنيد؟ ميدانيد پاسخ چيست، مردم دوست دارند در اطراف کسانى باشند که شادى و نشاط به آنها هديه ميدهند. همواره در دسترس، با محبت و مهربان باشيد. هرگز نگذاريد که مشکلات شما را دچار ترشرويى کند. هميشه آماده شوخى کردن باشيد وقتى ديگران نميتوانند اين کار را بکنند.
2ـ هر روز زمانى را به خنده اختصاص دهيد. کار خود و ديگر ضروريات را جدى بگيريد، اما خود و مشکلاتتان را زياد جدى نگيريد. سعى کنيد چشمانتان را به روى شوخى و مزاح بگشاييد. هميشه در شرايط پيش آمده به دنبال شوخى و مزاح باشيد. مطمئناً قطـــع عضو ميتواند نوعى ناتوانـــى خاص و مهم باشد، اما هميشه چيزهاى خندهدار زيادى براى آدمهاى قطع عضو شده اتفاق ميافتد. آماده باشيد که بگوييد: «چه چيز خنده داري!» يا: «سالها بود که چنين اتفاق خندهدارى را تجربه نکرده بودم.» استيو آلن
3ـ در پايان هر روز از خودتان بپرسيد: «امروز چه چيزهاى خندهدارى براى من اتفاق افتاد؟ امروز چه کارى کردم که خنده دار بود؟ چه موارد خندهدارى دارم که براى ديگران تعريف کنم؟ تمامى تجربههاى خود را در يک دفترچه يادداشت کنيد. هرگز از جمعآورى قصههاى خندهدار باز نايستيد.
برنامههاى تلويزيونى خندهدار مورد علاقه خود را فقط در ساعات پخش تماشا نکنيد، بلکه آنها را ضبط کنيد و هرگاه به تغيير وضعيت و شاد شدن نياز داشتيد از آنها استفاده کنيد. از پوشه يا يک آلبوم براى نگهدارى مقالات خندهدار، نمايشها و کارتونهاى مورد علاقهتان استفاده کنيد. يک نوار خندهدار با خودتان داشته باشيد تا هنگام ترافيک آن را گوش دهيد و لذت ببريد.
وقتى که به دنبال چيزهاى خندهدار و جالب ميگرديد، افکار مضحک و جملات بامزه ناگهان به ذهنتان خطور ميکند، آنها را به خاطر بسپاريد و براى شاد کردن ديگران از آنها استفاده کنيد.
4ـ ياد بگيريد که از شوخى و مزاح به عنوان وسيلهاى براى بهبود روابطتان در زندگى استفاده کنيد. شما افرادى را ميشناسيد که در کار مايوس و نگران هستند و دکترهاى بسيار جدى يا متخصصين اندام مصنوعى يا کارگرانى که به شما خدمت نميکنند. ديگر نياز ى به ذکر نام همسرانشان، رؤسا و موتورسوارها نيست. حس شوخ طبعى بهترين سپردهاى است که شما ميتوانيد در بانک روابط خود نگهدارى کنيد.
«خنده کوتاهترين فاصله بين دو نفر است.» ويکتور بورگ
5 ـ اگر معلول هستيد مثلاً بازوى خود را از دست دادهايد، بگوييد: «من دستم از دنيا کوتاه است!»، يا اگر پاى شما قطع شده است، بگوييد: «چه شوتي! حالا چه کار ميشه کرد؟» اين جملات باعث ميشود که خنده بر لبهاى ديگران بنشيند و در نظر ديگران بيشتر دلچسب باشيد.
«لبخند زدن هيچ خرجى براى شما ندارد.» هارى اچ. والدريپ
6 ـ هرگز نامههاى خشک و خالى براى دوستانتان نفرستيد بلکه جوک هم بفرستيد. وقتى با دوستان يا زيردستان خود صحبت ميکنيد سعى کنيد خاطرات شاد و شيرين خود را به جاى درد دلهاى شکايتآميزيا غيبتهاى منفى تعريف کنيد. در طول غذا خوردن هم از مسايل شاد و مسرت بخش صحبت کنيد. از ديگران بخواهيد که آنها هم قصههاى خندهدار خود را براى شما تعريف کنند. شما هر چيزى که بخواهيد به دست خواهيد آورد، اگر شادى و نشاط ميخواهيد آن را طلب کنيد. هميشه هم آماده گفتن اين عبارت باشيد «خوب، اين خيلى خنده داره!»
«بهترين کارى که ميتوان در حل يک مشکل پيدا کرد، پيدا کردن کمى شوخى و مزاح در آن است.» فرانکاى کلارک
7ـ بــه خودتان اجازه دهيد که يک آدم شوخ جلوه کنيد، بگذاريد آدم بزرگى باشيد که خصوصيات کودکياش را هنوز حفظ کرده است. گه گاهى هم احساسات و شادى خود را نشان دهيد.«آن گوشهاى را که هستيد، درخشان کنيد. نيازى نيست که دنيا را تغيير دهيد، اما ميتوانيد آن گوشهاى را که در آن قرار داريد، با حس شوخى و مزاحتان تغيير دهيد و روشن کنيد.» برايان لى هميشه جايى براى بازى و زمانى براى خنديدن و لبخند زدن در زندگى باقى بگذاريد. در محل کار و در خانه لبخند بزنيد و بگذاريد شوخى و شيطنت از شما شروع شود.
