گفتگو با محمدرضا دشتی دبیر جمعیت حمایت از حقوق معلولین

گفتگو با محمدرضا دشتی دبیر جمعیت حمایت از حقوق معلولین سبز پارسیان
ایران در تصویب قانون حمایت از معلولین جلوتر از کنوانسیون‌های بین المللی است

 

دبیر جمعیت معلولین سبز پارسیان

 

اشاره: ما در روزگاری به سر می‌بریم که باید از خود بپرسیم آیا حقوق شهروندی معلولینمان را رعایت می‌کنیم و آیا برای آنها حقی قائل هستیم؟ اگر آری،‌ پس چرا این دوستان برای رسیدن به حداقل نیازهای خود با کوهی از مشکلات روبرو هستند؟ در گفتگو با محمد رضا دشتی دبیر جمعیت حمایت از حقوق معلولین سبز پارسیان به بررسی مهمترین مشکلات و موانع پیش روی معلولین پرداخته‌ایم که در ذیل از نظر می‌گذرانید.

کمی در خصوص موسسه تحت مدیریت خود صحبت کنید و بفرمایید مراحل شکل‌گیری آن به چه صورت بوده و تا به حال چه اقدامات موثری توسط این موسسه صورت گرفته است؟
جمعیت حمایت از حقوق معلولین 2 سال قبل با لطفی که خدا به ما داشت شکل گرفت. من از همین جا از همه عزیزانی که در شکل‌گیری این جمعیت به ما کمک کردند صمیمانه تشکر می‌کنم. اولین اقدام جمعیت با همایش حقوق معلولین کلید خورد. این همایش با حضور فعالین و نخبگان معلول و اساتید دانشگاهی برگزار شد. در این همایش اساتید دانشگاهی در حوزه توانبخشی و برخی از نخبگان معلول کشور به ایراد سخنرانی پرداختند. بعد از همایش دومین حرکت ما با گفتگوی ویژه خبری ادامه یافت. صبح روز بعد از همایش که روز جهانی معلولین بود ملاقاتی را با آقای هاشمی رفسنجانی رئیس محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام داشتیم که ملاقات پرباری بود. معلولین توانستند از نزدیک حرفهای خود را با مسئولین نظام در میان بگذارند. در حوزه‌ معلولین متاسفانه فضا برای بیان حرف‌های این قشر فراهم نشده است. مقداری از درخواست‌های ما پاسخ داده شد و امیدواریم بقیه خواسته‌های ما نیز در سال‌جاری به نتیجه منتهی شود. بعد از این همایش چند کارگاه آموزشی برای معلولین برگزار کردیم. بنا بر اظهار خود اساتیدی که این کارگاه را برگزار کردند، بعد از سال‌ها کارگاه حقوق معلولین را برگزار کردیم. سیر تاریخی قوانین مربوط به معلولین را چه در ایران و چه در سطوح جهانی در کارگاه مطرح کردیم و به سوالات دوستان معلول در این زمینه پاسخ داده شد. مهمترین فعالیتی که به نظر من توسط جمعیت برگزار شد اختصاص چندین شماره از نشریه حمایت سبز به مقوله معلول و مشکلات آن است. ما کلیه قوانینی که در سطح جهانی و سطح داخلی در خصوص معلولین وجود داشت را جمع‌آوری کردیم و با کمک دوستان به فارسی هم ترجمه شد و در این نشریات به چاپ رسید.

آیا در کشور ما قانون خاصی در رابطه با حقوق معلولین وجود دارد؟
کشور ما در این زمینه چند قدمی از سایر کشورها جلوتر است. حداقل جزو کشورهایی هستیم که قبل از کنوانسیون حقوق معلولین که فروردین امسال تصویب شد، قانون جامع حقوق معلولین را داشتیم که این قانون 16 ماده دارد و در سال 83 مصوب شد که مجلس این قانون را به تصویب رساند و شورای نگهبان هم ایرادی به آن نگرفت. قانون جامع 16 ماده‌ای بخش‌های عمده‌ای‌ از مسائل و مشکلات معلولین را مطرح کرده و درخصوص موضوعاتی چون اشتغال و آموزش معلولین بحث کرده است. ماده دوم قانون جا مع به بحث مناسب‌سازی اختصاص دارد. قانون جامع پس از آنکه معلولیت را تعریف ‌کند، ماده دوم به بحث مناسب‌سازی می‌پردازد البته تعریف جدیدی از معلولیت براساس حضور اجتماعی افراد صورت می‌گیرد. یعنی اگر فردی مشارکت اجتماعی داشته باشد، معلول به حساب نمی‌آید. ممکن است فردی سلامت جسمی کاملی داشته باشد اما مشارکت اجتماعی کمی داشته باشد، که این خود از نظر این تعریف معلول است. در ایران افرادی وجود دارند که علی‌رغم داشتن مشکلات جسمی از تحصیلات عالیه و توانمندی‌های بالایی در زمینه‌های مختلف برخوردارند که نمی‌توان به آنان معلول گفت. ما نمی‌توانیم به این افراد با دید معلول نگاه کنیم. ماده دوم قانون جامع هم به همین موضوع می‌پردازد. بحث دیگری که در قانون جامع مطرح شده بحث تحصیل دوستان معلول ما بوده که براساس آن تحصیل آنان رایگان می‌باشد.
این کمک در حضور فعال این عزیزان در عرصه‌های اجتماعی موثر خواهد بود. قانون جامع یکی از نعمت‌‌های جامعه معلولین کشور است اما روند خوبی را در اجرا طی نکرده است.

علت این معضل را چه می‌دانید؟ آیا تلاش‌هایی در این زمینه انجام داده‌اید؟
شاید یکی از علل برخی از ناکامی هاعدم اهتمام و توجه ارگان‌ها و نهادهایی است که طبق قانون ملزم به فعالیت و رفع مشکلات معلولین هستند ما به عنوان یک سازمان غیر دولتی در این زمینه فعالیت می‌کنیم.
سازمان‌های غیردولتی در بسیاری از نقاط دنیا در اجرای قوانین موثر بوده‌اند. وقتی که قوانین به خوبی اجرا شود و دیگر معلولین نیازمند دفاع حقوقی نخواهند بود. علی‌رغم این موضوع‌،موسسه ما از جمله موسساتی است که بدون سر و صدا مشکلات دوستان را به شکلی مشخص پیگیری کرده و تا آن را به نتیجه نرسانده کوتاه نیامده است. ما با ارتباطاتی که با حوزه‌های مختلف داشتیم توانسته‌ایم تا حدودی به مشکلات آنان رسیدگی کنیم. در کنار این پیگیری‌ها، موسسه‌ ما دو نفر از اعضا را به آ‌قای قالیباف به عنوان مشاور شهردار در امور معلولین معرفی کرد. همچنین با کانون وکلا هم صحبت‌هایی داشتیم و دوستانی هستند که بخواهند در این زمینه به ما کمک کنند.

شما در قالب یک “ان‌جی‌او” در حال فعالیت هستید و به نظر می‌رسد موفق هم بوده‌‌اید. این گونه کار کردن در جامعه ما تا چه اندازه نتیجه‌‌بخش خواهد بود. مهمترین مشکلات و ضعف‌های “ان‌جی‌او”‌ها را در چه می‌بینید؟
معمولا در ایران درخصوص کارهای جمعی در قالب “ان‌جی‌او” یا همان سازمان‌های غیردولتی فرهنگسازی خوبی صورت نگرفته بود و تصور درستی از آن وجود نداشت. کار در قالب “ان‌جی‌او” نیازمند یک پشتوانه مالی قوی است. وقتی موسسه‌ای به ثبت می‌رسد و اساسنامه تشکیل می‌دهد می‌بایست وارد کار شود. متاسفانه ما شاید بالغ بر 10 هزار “ان‌جی‌او” داریم که ثبت شده‌اند، اما وارد کار نمی‌شوند.
زمانی بودجه دولتی به این موسسات اختصاص می‌یافت و عده‌ای به این دلیل به سمت تشکیل “ان‌جی‌او” می‌رفتند اما کار نمی‌کردند. عده‌ای هم بودند که علاقه‌مند بودند که کار کنند اما راه و روش آن را بلد نبودند و کار آنها ابتر می‌ماند و بعد از مدتی موسسه را منحل می‌کردند. اما “ان‌جی‌او”‌هایی که با بنیه علمی و کارشناسی خوبی وارد شدند موفق بودند. معمولا در این نهادها هیئت امنا حرف اول را می‌زند. این افراد باید افراد عالم و کارشناس و دارای برنامه استراتژی باشند که این اگر این اتفاق بیفتد قطعا “ان‌جی‌او” موفق خواهد بود. ما نمی‌توانیم بگوییم که بستر کار غیر دولتی در ایران وجود ندارد بلکه مشکل در نحوه کار و چگونگی اداره آن است. خیلی‌ها هنوز “ان‌جی‌او” را خوب نشناخته‌اند و یا به آن اعتقاد ندارند. این موضوع مختص زمانی ما نیست بلکه سابقه بسیار طولانی در فرهنگ و تاریخ ما دارد . من احساس می‌کنم که این نهادهای مردمی با 20 یا 30 درصد پتانسیل خود در حال فعالیت هستند. حمایت دولت از این موسسات و تلاش برای واگذاری امور مردم به خودشان منشا تحولات بسیاری در این زمینه خواهد شد. متاسفانه قوی‌ترین، “ان‌جی‌او”‌های کشور در تهران حضور دارند، ما در شهرستان‌ها چندان با حضور جدی این نهادها در صحنه روبرو نیستیم.


عملکرد نهادهای دولتی مرتبط با معلولین در راستای تحقق حقوق این قشر را چطور ارزیابی می‌کنید؟
در خود سازمان بهزیستی کمیته پیگیری قانون جامع حمایت از حقوق معلولین شکل گرفته است اما متاسفانه تا 16 اردیبهشت امسال یعنی سالروز تصویب قانون جامع، این کمیته 6 ماده بود که تشکیل جلسه نداده بود و حتی مسئولان این امر پیگیر قضیه نیستند.
مشکل دیگر در خود قانون جامع وجود دارد که به عنوان پاشنه آشیل قانون جامع به شمار می‌رود. این مشکل ماده 16 آن است که بحث تامین منابع مالی برای اجرای این قانون را مطرح می‌کند. این ماده می‌گوید تا زمانی که منابع مالی تامین نشود اجرای قانون الزامی ندارد.
یعنی 15 ماده اول قانون با ماده 16 از بین می‌رود. یکی دیگر از مشکلات معلولین جامعه ما عدم اطلاع‌‌ مسئولان دولتی و اداری از قوانین است. قانون جامع همه این ادارات را ملزم کرده است که قسمتی از بودجه خود را برای حل مشکلات معلولان اختصاص دهند. خوشبختانه آقای احمدی‌نژاد اعلام کرده که از این قانون حمایت می‌کند و بودجه لازم را در اختیار نهادها قرار می‌دهد.
خود وزارتخانه‌ها کمتر برای دریافت این بودجه تلاش می‌کنند. علت آن هم عدم طرح و برنامه‌ای مشخص و مدون در این ورازتخانه‌هاست.

کمی در خصوص کنوانسیون سازمان ملل در خصوص معلول توضیح دهید. آیا ایران به این کنوانسیون پیوست؟ سیر تهیه و تصویب این کنوانسیون به چه صورت بود؟
در متن کنوانسیون آمده است که سازمان ملل اظهار نگرانی می‌کند و می‌گوید، علی‌رغم فعالیت‌هایی که طی سال‌های گذشته انجام شده معلولین برای فعالیت‌های اجتماعی خود دچار مشکل هستند و حقوق آنها در تمام دنیا تضییع می‌شود. باتوجه به این بحث کنوانسیون بین‌‌المللی حقوق معلولین امسال در مجمع عمومی سازمان ملل مصوب شد و به امضای بیش از 85 کشور رسید که در تاریخ قوانین بین‌المللی بی‌سابقه است. کار تدوین این کنوانسیون از سال 2001 آغاز شد و از سال 2002 تا 2006 مطالعات مربوط به آن انجام شد. نکته جالب این کنوانسیون حضور فعال خود معلولین در تدوین آن است. ما همیشه به دنبال این بودیم که اجازه دهند خود معلولین امو مربوط به خود را انجام دهند. علی‌رغم اینکه کشور ما از قانون جامع حمایت از معلولین برخوردار است و جزو کشورهای پیشرو به شمار می‌آید اما متاسفانه تا به امروز کنوانسیون بین‌المللی را امضا نکرده است. کنوانسیون روح جامعی دارد و به همه مشکلات معلولین اشاره کرده است. برای من خیلی جالب بود که این کنوانسیون در چند بند اول خود اصلا به خود معلولیت اشاره نمی‌کند. بلکه به کرامت انسانی و حقوق انسانی اشاره می‌کند و می‌گوید همه انسان‌ها با یکدیگر برابرند. این چیزی است که هم در آموزه‌های دینی ما وجود دارد و هم در ارزش‌های ملی ما.
مرحله بعد به تمام قوانین و کنوانسیون‌هایی که در گذشته وجود داشته اشاره می‌کند و هم آنها را مورد تاثیر قرار می‌دهد و در مرحله بعد به معلولیت می‌پردازد یعنی ما باید در درجه اول فرد معلول را به عنوان یک انسان قبول کنیم و بعد به مسائل خاص آنان بپردازیم. این کنوانسیون 50 ماده دارد که به جزیی‌ترین مسائل معلولین پرداخته است. این کنوانسیون را 80 کشور در روز اول امضا کردند اما کشورما هنوز آن را امضا نکرده است. در مواد پایانی این کنوانسیون آمده است که اگر 20 کشور این کنوانسیون را در دولت‌هایشان به تصویب برسانند، این کنوانسیون برای آن 20 کشور لازم الاجرا می‌شود. متاسفانه در داخل کشور ترجمه خوبی از این کنوانسیون وجود نداشت اما با همتی که بچه‌های موسسه داشتند، ترجمه خوبی از آن تهیه شده است که آن را دراختیار مسئولان دولتی و غیر دولتی هم قرار دادیم.

چرا دولت ما از امضای این کنوانسیون امتناع می‌ورزد؟
علتی که دفتر حقوق بشر وزارت‌ خارجه مطرح کرده این است که کنوانسیون مغایرت‌هایی با قوانین کشور ما دارد که باید این مغایرت رفع و اصلاح شود و بعد در پروتکل الحاقی قرار بگیرد. امیدداریم که هرچه زودتر این مغایرت‌ها برطرف شود و ما هم به این کنوانسیون بپیوندیم. اما من فکر می‌کنم که نیاز است سایر دوستان ما چه در حوزه رسانه‌ها و چه در حوزه “ان‌جی‌او”‌ها تلاش خود را در این زمینه انجام دهند که این کار با سرعت بیشتری انجام شود.

• ‌خوشبختانه آقای احمدی‌نژاد اعلام کرده که از قانون جامع حمایت از حقوق معلولین حمایت می‌کند و بودجه لازم را در اختیار نهادها قرار می‌دهد
• ما جزء کشورهایی هستیم که قبل از کنوانسیون حقوق معلولین که فروردین امسال تصویب شد، قانون جامع حقوق معلولین را داشتیم
• ما نمی‌توانیم بگوییم که بستر کار غیر دولتی در ایران وجود ندارد بلکه مشکل در نحوه کار و چگونگی اداره آن است. خیلی‌ها هنوز “ان‌جی‌او” را خوب نشناخته‌اند و یا به آن اعتقاد ندارند.

• روزنامه رسالت

• چهارشنبه ۱۳ تیر ۱۳۸۶

دفعات مشاهده: 5731 بار   |   دفعات چاپ: 1758 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 426 بار   |   0 نظر




کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شمعدانی | پایگاه اینترنتی معلولان ایران می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved |

Designed & Developed by : Yektaweb